Czym jest muzykoterapia?

Muzykoterapia jest dyscypliną, która używa języka dźwięków muzycznych jako środka
w systematycznym procesie interwencji, mającym na celu zapobieganie, rehabilitację lub terapię. Muzykoterapia ma związek z budowaniem bezpiecznego miejsca, miejsca spotkań, gdzieś gdzie można się czuć równym, podstawy doświadczenia, w którym w naszych ciałach zapamiętywane są emocje oraz powiązania z innymi osobami, równorzędnie znajdującymi się we własnej przestrzeni. Jej  celem  jest wspieranie profilaktyki, rehabilitacji oraz terapii. Zaburzenia, które można leczyć za pomocą muzykoterapii,  mają  związek komunikacją
–zarówno sferze  poznawczej,  jak i emocjonalnej.  Muzykoterapia  to  również  systematyczny  proces  interwencji, którym terapeuta jest wsparciem w dążeniu do zdrowia, wykorzystując doświadczenia muzyczne oraz  powstające  dzięki  nim  relacje  jako  dynamiczne  czynniki  prowadzące  do  zmiany.

Podczas  zajęć terapeuci wykorzystują różnorodne materiały, takie jak gry, zabawy, zagadki oraz ćwiczenia muzyczne. W procesie terapeutycznym stosowane są również wybrane fragmenty utworów muzycznych do słuchania, także elementy wzbogacające odbiór muzyki, np. odpowiednio dobrane teksty literackie czy fotografie. Wybór materiałów dostosowany jest do aktualnych emocji, potrzeb, wieku rozwojowego dziecka oraz stopnia jego trudności
w funkcjonowaniu. Muzykoterapia oddziałuje na cały organizm w aspekcie psychofizycznym, ze szczególnym uwzględnieniem emocji, celów, oczekiwań i pragnień dziecka. Efektem terapii jest poprawa samopoczucia, redukcja lęku i napięcia, także lepsza integracja z grupą. W relacji między terapeutą a dzieckiem istotne jest zarówno podejście terapeutyczne, jak
i wychowawcze, co sprzyja  zaangażowaniu  obu  stron.  Wyróżnia  się  dwa  główne  rodzaje  muzykoterapii: receptywną i aktywną. Pierwsza opiera się na słuchaniu muzyki i analizie związanych z nią odczuć, natomiast druga obejmuje czynne uczestnictwo, np. śpiew.

Pracując z osobą z autyzmem, istotne może być dotarcie do jej wewnętrznego świata,
a następnie stworzenie, przy pomocy prostych i pozornie chaotycznych struktur muzycznych, poczucia  satysfakcji  wynikającego z oczekiwania  oraz  zaciekawienia  nieprzewidywalnymi zdarzeniami. Charakterystyczne dla autyzmu schematyczne zachowania często przejawiają się w aktywności  twórczej, a jednoczesne  ruchy i myśli o powtarzalnym  charakterze  mają ścisły  związek z podstawowymi  elementami  muzyki,  zwłaszcza  rytmem. Coraz  częściej
w procesach  terapeutycznych  jest  wykorzystywana  właśnie muzykoterapia. Różne techniki czy metody muzykoterapeutyczne, mają pozytywne skutki dla każdego, nie ważne w jakim jest wieku, jak funkcjonuje, jakie ma trudności, jakiej jest płci czy skąd pochodzi. Muzykoterapia jest uniwersalna. Ułatwia komunikację, proces uczenia się, koncentrację oraz oddziałuje na organizm człowieka –na jego sferę psychosomatyczną. Co w rezultacie wspiera leczenie
i pomaga osiągnąć lepszą jakość życia i funkcjonowania. Ma ona również  bardzo  ważną
i przydatną  funkcję – stanowi  formę  zabawy.  Jest  to  bardzo  mile widziane w pracy z dziećmi z zaburzeniami i różnymi  trudnościami. 

Muzykoterapia odgrywa  istotną  rolę w wspieraniu  rozwoju  dzieci  ze  spektrum  autyzmu,  wykorzystując pozytywny wpływ muzyki na ich emocje, koncentrację i komunikację. Dźwięki mogą działać pobudzająco lub relaksująco ,a także ułatwiać nawiązywanie kontaktu
z otoczeniem. Dzięki terapii  muzycznej  dzieci  mogą  rozwijać  umiejętności  związane
z komunikacją,  percepcją słuchową, koncentracją i koordynacją ruchową. Szczególnie istotnym elementem muzyki jest rytm,  który  wprowadza  przewidywalność i porządek, co  daje  dzieciom  poczucie bezpieczeństwa. Rytm często towarzyszy ich stereotypowym ruchom, umożliwiając regulację napięcia  emocjonalnego.  Właśnie  dlatego  dzieci z autyzmem  wykazują  szczególne zainteresowanie  rytmicznymi  strukturami,  które  pomagają  im
w kontrolowaniu  własnych reakcji.

Opracowała: mgr Aleksandra Mikołajczuk