Po wakacjach krok po kroku – jak wspieramy dzieci w powrocie do przedszkolnej codzienności?

Wrzesień to czas nowych początków, spotkań i powrotów do przedszkolnej codzienności. Po wakacyjnej przerwie powrót do znanego rytmu może być dla dziecka radosnym wydarzeniem, ale również dużą zmianą, która wymaga czasu i odpowiedniego wsparcia.

W przypadku dzieci ze szczególnymi potrzebami rozwojowymi, w tym dzieci w spektrum autyzmu, ponowne odnalezienie się w przedszkolnej rutynie może być szczególnie wymagające. Zmiana rytmu dnia, większa liczba bodźców, kontakt z grupą czy konieczność przechodzenia pomiędzy różnymi aktywnościami mogą powodować zmęczenie, napięcie lub trudności w adaptacji.

Dlatego warto pamiętać, że powrót po wakacjach nie jest sprawdzianem, który dziecko musi zdać od pierwszego dnia. To proces.

Najpierw bezpieczeństwo, później wymagania

W pracy terapeutycznej ogromne znaczenie ma poczucie bezpieczeństwa
i przewidywalność. Dziecku łatwiej funkcjonować, kiedy wie, co wydarzy się teraz, co będzie później i kiedy zakończy się dana aktywność.

Dlatego w przedszkolu wykorzystujemy między innymi:
– wizualne plany dnia,
– symbole, zdjęcia i obrazki,
– stałe schematy i miejsca wykonywania czynności,
– krótkie, jasne komunikaty,
– uprzedzanie o zmianach.

Takie rozwiązania mogą ułatwiać dziecku rozumienie sytuacji i przechodzenie pomiędzy kolejnymi aktywnościami. Jednocześnie pamiętamy, że każde dziecko jest inne i potrzebuje indywidualnie dobranych form wsparcia.

Nie zaczynamy od zera

Po wakacjach może się zdarzyć, że dziecko potrzebuje przypomnienia umiejętności, które wcześniej wykonywało samodzielnie. Nie zawsze oznacza to ich utratę. Często jest to naturalna reakcja na zmianę i ponowne dostosowywanie się do rytmu dnia. Dlatego zamiast koncentrować się wyłącznie na tym, czego dziecko jeszcze nie potrafi, warto zauważać jego mocne strony i budować na tym, co już osiągnęło.

Samodzielne zdjęcie kurtki, odłożenie plecaka, wykonanie krótkiego zadania, poproszenie
o pomoc czy spokojne przejście do kolejnej aktywności – to również ważne sukcesy.

W terapii pedagogicznej właśnie takie małe kroki mają ogromne znaczenie. Rozwijamy nie tylko konkretne umiejętności, ale również samodzielność, koncentrację, komunikowanie potrzeb, elastyczność i gotowość do podejmowania aktywności.

 Trudne zachowanie to ważna informacja

Powrót do przedszkola może wiązać się z różnymi emocjami. Dziecko może płakać podczas rozstania, protestować, być bardziej pobudzone, wycofane lub szybciej się męczyć. Warto wtedy spojrzeć na zachowanie dziecka nie tylko jako na „trudne zachowanie”, ale również jako na informację o jego aktualnych potrzebach.

Zamiast pytać jedynie: „Jak sprawić, żeby przestało płakać?”, warto zastanowić się: „Co dziecko próbuje nam przekazać?”. Czy potrzebuje więcej czasu? Czy sytuacja jest dla niego zbyt trudna? Czy jest przeciążone bodźcami? Czy wie, co wydarzy się za chwilę? Czy potrafi zakomunikować, że potrzebuje pomocy lub przerwy?

Takie podejście pozwala nie tylko reagować na zachowanie, ale przede wszystkim lepiej rozumieć dziecko i dobierać odpowiednie formy wsparcia.

Jak rodzic może wesprzeć dziecko?

Powrót do przedszkola jest łatwiejszy, gdy dom i przedszkole działają w podobnym kierunku.

Rodzic może pomóc dziecku poprzez:
– powrót do stałego rytmu dnia – szczególnie regularnych godzin snu i odpoczynku,
– przygotowywanie dziecka na to, co nastąpi – rozmowę o przedszkolu, pokazywanie zdjęć
i przypominanie znanych aktywności,
– stosowanie prostych, konkretnych komunikatów,
– korzystanie z pomocy wizualnych, jeśli dziecko ich potrzebuje,
– akceptowanie emocji dziecka – bez zawstydzania i wywierania presji,
– zapewnienie czasu na odpoczynek po przedszkolu – szczególnie po intensywnym dniu.

Warto pamiętać, że dziecko może jednocześnie lubić przedszkole i mieć trudność z powrotem do niego.

Wspólnie dla dziecka

Najlepsze efekty przynosi współpraca rodziców, nauczycieli i terapeutów. Rodzic zna dziecko
z codziennej perspektywy, natomiast nauczyciele i terapeuci mogą obserwować jego funkcjonowanie w grupie, podczas zabawy, zajęć i codziennych czynności. Wymiana informacji pozwala lepiej rozumieć potrzeby dziecka i tworzyć spójne, indywidualnie dopasowane strategie wsparcia.

Wrzesień nie musi oznaczać rozpoczynania wszystkiego od początku. Dziecko nadal ma swoje doświadczenia, umiejętności i osiągnięcia. Być może potrzebuje jedynie chwili, przypomnienia lub dodatkowej podpowiedzi, aby ponownie z nich skorzystać.

Dlatego po wakacjach nie pytamy przede wszystkim: „Ile dziecko już potrafi?”

Pytamy: „Co możemy zrobić, aby poczuło się bezpiecznie, pewnie i było gotowe na kolejny krok?”

Bo rozwój nie zawsze wygląda jak wielki skok. Czasem jest po prostu małym krokiem do przodu. 

mgr Iwona Artemuk